Cultuur en conflict in Burundi

november 2007 -

Welke rol speelt cultuur bij conflictpreventie en –transformatie? En hoe dragen culturele activiteiten bij aan het opbouwen van cohesie in gemeenschappen? Creative Exchange heeft een begin gemaakt met het onderzoeken van deze kwesties met een nieuw initiatief: Culture and Conflict Transformation in Burundi.

Creative Exchange bepleit dat het noodzakelijk is dat ontwikkeling op een holistische manier samengaat met cultuur. Als een sociale omgeving die waarden, overtuigingen en gedrag conditioneert. Als culturele rijkdom, zoals erfgoed, kleding, sociale hiërarchieën. En als 'kunstzinnige en mediaprojecten' die kansen bieden voor expressie, het voorvechten van ideeën en probleemoplossing.

In Burundi zijn onze partners vijf organisaties die geworteld zijn in de gemeenschap. Zij gebruiken culturele projecten als onderdeel van conflictoplossing en het stichten van vrede onder de armsten en meest uitgeslotenen – vrouwen, kinderen, jongeren en gemarginaliseerde bevolkingsgroepen:

Het project onderzocht enkele bredere culturele kwesties in Burundi, zoals de waarde van wederzijdse hulp – het delen van voedsel en bier, traditie, taal en rituelen. Ook onderzocht men sociale structuren als de Bashingantahe, groepen van meestal mannelijke oudsten die een cruciale rol hebben gespeeld bij de sociale cohesie en conflictbeheersing. Verder werd er gekeken naar negatieve culturele kenmerken die bijdragen aan conflicten.

Binnen deze bredere context werden culturele projecten gezien als een bijdrage aan het bevorderen van de oplossing van meningsverschillen, zonder een toevlucht te nemen tot geweld. Zij dienden als een 'beschermde ruimte' voor onderzoek naar problemen. Zij waren een middel tot het creëren van een interetnische dialoog; een aanmoediging voor de gemeenschap om problemen op te lossen. Zij dienden als wederzijdse steun en verwerking en als communicatiekanaal om een stem te geven aan hen die geen stem hebben.

Jammer genoeg komt cultuur zelden voor in conflictanalyse en in preventiestrategieën. We hopen dat ons werk de zwakte van die houding kan aantonen. In kwetsbare staten die grote ongelijkheid en armoede kennen blijkt een holistische culturele aanpak, die de culturele geschiedenis en context onderzoekt, en die put uit plaatselijke culturele bronnen en expertise, strategisch noodzakelijk te zijn bij het bewerkstelligen van vrede.

Het volledige verslag van dit project, door conflictspecialiste Judy El Bushra, en casestudies van alle partnerprojecten zijn begin 2008 beschikbaar op de Creative Exchange-website.

Helen Gould is netwerk- en kenniscoördinator bij de Britse organisatie Creative Exchange.