Explosie van zinnenprikkeling

oktober 2007 -

FILM: Opera Jawa - Garin Nugroho
Opera Jawa heeft als ondertitel A Cinema Requiem. Het Weense project New Crowned Hope gaf zeven filmmakers de opdracht een film te maken ter gelegenheid van het 250ste geboortejaar van Mozart. Hun werd gevraagd thema's als waarheid en verzoening, magie en dodenceremonies te gebruiken en een reflectie te geven op de huidige tijd.

image

Still uit Opera Jawa

Regisseur Garin Nugroho zegt over zijn film: "Opera Jawa is een requiem voor meerdere soorten verdriet – veroorzaakt door conflicten, door rampen, en om al het bloedvergieten in de wereld."

Hij baseerde zijn film op het oude Aziatische Ramayana-epos. Siti leeft in liefde samen met haar man Setio, een arme pottenbakker. Maar Ludiro heeft zijn zinnen op haar gezet. Siti raakt in vertwijfeling en Setio is bang haar kwijt te raken. Zo bang, dat hij haar uiteindelijk doodt en haar hart uitsnijdt, zodat hij dat eindelijk kan bezitten.

Nugroho filmt mooi: de film baadt in een koperkleurige glans van licht op de aarde, op het aardewerk van Setio en op de huid van de mensen. Hij speelt met kleuren, vooral felrood en helder groen van kleding, doeken en gewaden en de natuur. Met close-ups toont hij alle details van de expressieve gezichten van de spelers. Hij buit de mogelijkheden van de camera goed uit. Maar hij noemt zijn film een opera, en dat is niet alleen omdat alle tekst gezongen wordt. 

Opera Jawa heeft veel weg van een theaterstuk op filmdoek. Nugroho vertelt het verhaal in duidelijk afgebakende scènes, zowel in tijd als plaats. Enkele personages spelen een scène binnen een decor. Er komen geen mensen bij, er gaan er ook geen weg. We zien geen verplaatsingen, ook niet in de tijd, zoals flashbacks of een vooruitblik. Nugroho kondigt elke nieuwe scène met een titel aan.

Opera Jawa is vooral een fascinerend schouwspel, waarin vele kunstvormen aan bod komen. Mooie beelden, complexe muziek voor Westerse oren, intrigerende dansscènes waarin traditionele en moderne dans samensmelten en vaak wonderlijke beeldende kunst die Nugroho gebruikt als symbolische beeldentaal. Het is zeker niet makkelijk, maar als het lukt je over te geven zonder alles te willen begrijpen, is Opera Jawa een explosie van zinnenprikkelende kunst.

Opera Jawa draait in verschillende bioscopen in Nederland.