Kunstenaars en nieuwe stedelijke esthetiek in Almaty

september 2007 -

De stad Almaty  in Kazakstan vormde onlangs het toneel voor een bijzondere tentoonstelling. Het internationale collectief Artpologist organiseerde tussen 15 en 25 augustus 2007 'The Transformation of Space in Almaty' in het Soros Center for Contemporary Art.

Installatie van Georgi Tryakin-Buharov

Artpologist telt drie kunstenaars en een antropoloog: Gaisha Madanova, Daniel Gallegos, Aminatou Echard en Zhanara Nauruzbayeva. Hun tentoonstelling in Alma-Ata heeft de 'hyperconstructie' en transformatie van stedelijke ruimtes in die stad als thema. Plaatselijke ateliers vormden het vertrekpunt. Gallegos en Nauruzbayeva.: "Het bestuderen van de ateliers brengt de hele stad op microniveau tot leven."

De tentoonstelling omvat multimedia-installaties die gebruik maken van schilderslinnen, videomateriaal, foto's en tekst, vergezeld van 'processuele kunst' – dagelijkse blogs – op hun website. Door de werkruimte van verschillende locale kunstenaars te documenteren en artistiek te 'vertalen ', vestigden de makers de aandacht op de transformatie van die ruimtes vanaf de Sovjetperiode tot aan het heden. De wereld van het atelier is bovendien gevestigd in en verweven met een gedeelte van de stad waar lukraak gesloopt en voortdurend gebouwd wordt. De tentoonstelling verhaalt van een stad waar bedrijvige bouwkranen en stalen hekken iconen van stedelijke verandering zijn geworden. Hier maken oude gebouwen en openbare ruimtes die niet de moeite waard worden geacht om behouden te blijven in een ijzingwekkend tempo plaats voor zakencentra en wooncomplexen voor de elite. Bovendien is er in de door de staat gedirigeerde esthetische transformatie van Almaty weinig ruimte voor musea en galeries.

Nauruzbayeva licht de noodzaak van de Artpologist-tentoonstelling toe: "Ik herinner mij hoe de directeur van het Soros Center in Almaty zei hoe het haar verbaasde dat de kunstenaars die het stadsleven van Almaty uitbeelden altijd vergeten om de stalen hekken op te merken en af te beelden. Terwijl die werkelijk overal in de stad aanwezig zijn! Zeker, er zijn veel kunstenaars die de hedendaagse stad tonen, maar iedereen verbeeldt het transformatieproces op een romantische manier. Onder jonge kunstenaars vind je een veel dwingender betrokkenheid bij hun stad."

De kritieken over deze contemporaine benadering van het kijken naar kunst in een stedelijke context waren over het algemeen bemoedigend. Een recensent raadde de kunstenaars aan om hun werk te gebruiken om de autoriteiten eraan te herinneren wat Almatya zo uniek maakt. Dit zou beter zijn dan het omzetten van 'creatieve ontmoetingen' in politieke daden. Maar over het algemeen kon de tentoonstelling op weerklank rekenen bij een publiek dat bezorgd is om de duizelingwekkende veranderingen in Alma-Ata. Nauruzbayeva: "De mensen waren dankbaar dat wij dit onderwerp hebben aangesneden – het is iets dat iedereen in Almaty aangaat."

De tentoonstelling gaat binnenkort op reis langs musea en galeries in Europa en de Verenigde Staten.