Indiase sekswerksters bereiken breed publiek met documentair toneelstuk

augustus 2008 -

In de Indiase populaire cultuur wordt het leven van sekswerksters vaak onder een vergrootglas gelegd. Uit oprecht medeleven, maar even zo vaak uit goedkope sensatielust. De sekswerksters hebben maar zelden zeggenschap over de manier waarop ze worden geportretteerd. Meestal zijn het kunstenaars uit de elite – schrijvers, regisseurs, acteurs – die hun leven voor het grote publiek uitbeelden. In maart 2008 zorgde het Hindi-toneelstuk My Mother, The Gharwali, Her Maalak, His Wife, dat 24 uur in een hoerenbuurt documenteert, dan ook voor een doorbraak. Sekswerksters uit de stad Sangli vormen de bezetting en zijn direct betrokken bij alle aspecten van de productie. Het stuk is opgevoerd op grote podia in de vier Indiase metropolen. Het oogstte veel lof bij het reguliere theaterpubliek.

foto

Scène uit My Mother, The Gharwali, Her Maalak, His Wife

De productie is een samenwerkingsproject tussen de vereniging van sekswerksters Vamp en twee ngo's: Sangram en Point of View. Volgens Bishakha Datta van Point of View was het de bedoeling om het stuk voor een breed publiek op te voeren; niet alleen voor maatschappelijk werkers, zoals vaak het geval is. Het idee was juist om de middenklasse in contact te brengen met de sekswerksters. "De middenklasse bepaalt vaak de agenda voor het publieke debat en beleid", zegt zij. "Maar tot nu toe vormde zij zich een mening zonder enige interactie met de betreffende vrouwen." Door dit stuk kunnen de sekswerksters hun standpunt rechtstreeks aan het publiek presenteren. Als actrices staan zij bovendien in een subtiele machtsrelatie tot het publiek, merkt Datta op.

Om bij een breed publiek in de smaak te vallen moest het stuk wel niveau hebben. Om die reden haalden de ngo's de bekende theaterpersoonlijkheid Sushma Deshpande erbij voor de regie. Deshpande ging maanden lang aan de slag met de sekswerksters om hun de nuances van het acteren bij te brengen – lichaamstaal, typering, mise-en-scène en stemgebruik. Deshpande vond het ontwapenend dat de sekswerksters soms bevreesd waren te seksueel over te komen op het toneel.

De voorstelling hielp de prostituees ook om hun leven en hun relaties onder de loep te nemen. Eenzame sekswerksters gaan bijvoorbeeld vaak verhoudingen aan met mannen die hen uitbuiten. Deshpande merkte dat een groot deel van haar cast zulke ongezonde relaties beëindigde. Ook volgens Datta heeft het stuk het gevoel van eigenwaarde bij de vrouwen vergroot. "Door het stigma dat aan hun werk kleeft, komen ze zelden in aanraking met de midden- en hogere segmenten uit de samenleving", zegt zij. Dat dit publiek hen nu kan zien optreden, met hen kan lachen en hun werk waardeert, bevordert hun zelfrespect."