Regina José Galindo: "Guatemala is gewelddadig, mijn kunst ook"

mei 2008 -

Regina José Galindo wekt in eerste instantie walging op met haar rauwe poëzie en lugubere performances. Zo liet zij voor het oog van de camera haar maagdenvlies herstellen en werd ze op 13 april 2008 aan haar haren door het Museum voor Moderne Kunst (MMKA) in Arnhem gesleurd. Galindo (34) kan rekenen op internationale erkenning. Ze kreeg in 2005 in Venetië een Gouden Leeuw voor haar werk. Wat bezielt deze frêle Guatemalteekse om zichzelf publiekelijk zo te pijnigen?

"Het gaat altijd over geweld, ook hier in Arnhem," vertelde ze in het MMKA. "Mijn performance hier is kil omdat de Eerste Wereld kil is. Het geweld is hier gemaskeerd, passief. Bijvoorbeeld de manier waarop mensen uit andere delen van de wereld hier worden behandeld. In Guatemala is het geweld veel opener. Er worden jaarlijks nog steeds duizenden mensen vermoord: straatkinderen, prostituees en drugsdealers. De vrede is dan wel getekend, maar de wapens en de sociale conflicten blijven."

Galindo, die als dochter van een rechter in Guatemala-Stad was voorbestemd om secretaresse te worden, had altijd de sterke drang om creatief te reageren op gebeurtenissen in haar leven en land. In 1999 hield ze een van haar eerste performances: als engel gekleed, hangend boven de straat, droeg ze gedichten voor. In 2003 maakte ze haar bekendste video Quien puede borrar las huellas (Wie kan de sporen uitwissen). Ze was zo boos over de kandidatuur van ex-dictator Ríos Montt voor de verkiezingen dat ze besloot om met menselijk bloed een spoor te trekken door Guatemala-Stad.

Toch benadrukt ze dat ze geen activist is. "De basis van al mijn performances is creativiteit, de ideeën die ik heb. Ik leef in een gewelddadig land en daar komt mijn gewelddadige kunst vandaan. Ik geloof ook niet dat kunst de wereld kan veranderen. Je moet de problemen die aan het onrecht ten grondslag liggen aanpakken."

Galindo is niet bang dat haar werk haar in de problemen brengt. "In Guatemala is het geweld niet gericht tegen intellectuelen en kunstenaars zoals in de tijd van de dictaturen in Chili en Argentinië. Intellectueel gezien is Guatemala op dit moment een open samenleving, waarin openlijke kritiek op de staat mogelijk is. Kunst krijgt daarbij nauwelijks aandacht omdat het toch nergens toe zou dienen."