Oproep tot actie bij EU-bijeenkomst over cultuur en ontwikkeling

april 2009 -

Op uitnodiging van EU-commissarissen Louis Michel (ontwikkeling en humanitaire hulp) en Ján Figel (onderwijs en cultuur) vond op 2 en 3 april de internationale bijeenkomst Culture and creativity. Vectors for development plaats. In Brussel kwamen bijna 500 kunstenaars, werknemers uit de cultuursector en politici samen uit de zogenoemde ACP-landen. Daarnaast waren er culturele beroepskrachten en vertegenwoordigers van instellingen uit EU-lidstaten aanwezig voor gezamenlijke discussies en een wederzijdse uitwisseling.

image

EU-commissaris Louis Michel

Het resultaat is de Brussels Declaration. Deze maakt duidelijk wat de noodzakelijke stappen zijn bij het bevorderen van cultuur en creativiteit in ontwikkelingslanden en binnen de internationale culturele verhoudingen. De verklaring begint met een kritische vaststelling: "Na talloze verklaringen, programma's en actieplannen die nauwelijks zijn gerealiseerd, is het met een mengeling van scepsis en hoop dat wij deelnamen aan deze bijeenkomst."

Wederom blijkt dat het tijd is voor concrete actie – vooral in het licht van de economische wereldcrisis kan cultuur als een belangrijk en onafhankelijk ontwikkelingsveld niet langer ter discussie staan. In aanvulling op passende fondsen, speelt het instellen van een nationaal cultuurbeleid in ontwikkelingslanden een centrale rol, net als de verbeterde omstandigheden voor culturele netwerken.

Het spreekt voor zich dat dit initiatief, net als andere, kritisch gevolgd en geëvalueerd dient te worden. "We moeten echt voorzichtig zijn: een hoofddoel is het bereiken van de creatieve industrie. Maar hoe staat het met het perspectief van de mensenrechten bij culturele ondersteuning? Hoe staat het met de rol van cultuur en creativiteit in termen van sociale cohesie en armoedebestrijding?" zei Mike van Graan, lid van het ARTerial Network.

Laten we hopen dat de daden die het gevolg zijn van dit belangrijke initiatief net zo vol van energie zullen zijn als de bijeenkomst zelf, zelfs als Louis Michel na de Europese verkiezingen van 2009 niet langer de positie van commissaris voor ontwikkeling bekleedt.

Voor het waarborgen van een algemene stroomlijning zou de Europese Commissie dit moment moeten gebruiken voor een oproep aan de EU-lidstaten om tot een gemeenschappelijke benadering te komen. Momenteel werken slechts een paar leden met een duidelijke nationale strategie. Maar de Brussels Declaration maakt ook duidelijk dat de verantwoordelijkheden gedecentraliseerd moeten worden om succesvol te zijn: regeringen van ontwikkelingslanden moeten zelf ook actie ondernemen. Er is gelegenheid voor meer debat tijdens de Euro-African campus for cultural cooperation die in juni 2009 plaats zal vinden in Mozambique.