Mobiliteit kunstenaars centraal op symposium Caïro

april 2009 -

Onafhankelijke kunstwerkplaatsen, financiers, conservatoren, kunstenaars en netwerken uit het Midden-Oosten, Afrika en Europa vonden elkaar tijdens het Cairo Residency Symposium dat op 25 tot en met 27 maart 2009 plaatsvond in de Egyptische hoofdstad. De deelnemers bespraken sociale en esthetische thema's, met uitstapjes naar onderwerpen als culturele dialoog, de kunstenaar als opvoeder en de werkpraktijk van de conservator.

Deelnemers als Goddy Leye van de Art Bakery in Kameroen brachten logistieke problemen naar voren - en alternatieve oplossingen. Een voorbeeld van een probleem: het Exitour-project dat een groepje jonge Kameroense kunstenaars vijf dagen mee op reis nam, op weg naar de Biënnale van Dakar. Ten slotte liepen zij de eerste week van de Biënnale mis omdat zij aan de Malinese grens niet zonder meer een visum konden krijgen voor Senegal. Dit voorbeeld verwijst naar het achterliggende, algemene mobiliteitsprobleem van kunstenaars in het Midden-Oosten en Afrika. Sommige residencies proberen dat op te lossen, zoals de Kuona Trust met zijn Pan-Afrikaanse residency-programma.

Reizen van kunstenaars vanuit Europa naar Afrika en het Midden-Oosten worden vaak gefinancierd door culturele overheidsinstellingen. Waar het de bedoeling is dat kunstenaars uit die landen op hun beurt weer naar Europa reizen, maken de logistiek alsook de strenger wordende visumwetgeving een gelijkwaardige uitwisseling vaak onmogelijk. Onlangs pas hebben initiatieven als Art Moves Africa en het Arab Fund for Arts and Culture (AFAC) een begin gemaakt met het creëren van nieuwe financieringsmodellen die regionale mobiliteit mogelijk moeten maken.

De opkomst van alternatieve modellen en nieuwe financieringsmechanismen leiden tot verschuivingen in het residency-debat. Aanvankelijk wezen politici met de vinger naar 'vakantiereisjes' als zij moesten bezuinigen; tegelijkertijd verwachtten zij van de residency-sector dat hij een bijdrage leverde aan het verbeteren van diplomatieke betrekkingen. Nu gaat het erom dat de politieke economie van het uitnodigen en huisvesten van kunstenaars terugkeert naar de kern: het met elkaar in contact brengen van buren die door willekeurig getrokken grenzen van elkaar gescheiden zijn. Er werd uitdrukkelijk gesteld dat het Cairo Residency Symposium niet de bedoeling had een nieuw netwerk op te leveren. Maar netwerken trekken soms hun eigen plan.

Het Cairo Residency Symposium werd mogelijk gemaakt door de Townhouse Gallery, het Fonds BKVB en de Nederlandse ambassade in Caïro.