Het historisch engagement van Heri Dono

oktober 2009 -

Installaties van engelen, politici, wajangpoppen, leerlingen, slechteriken en grafbeelden: de verhalende kunst van Heri Dono is een spreekbuis van het collectief, vaak gemodelleerd naar zijn eigen hoofd. Het Indonesische volk om precies te zijn, want Dono is geboren in Jakarta in 1960. Het dominerende thema is onmiskenbaar de politieke situatie in zijn land.

image

'Flying Angels' door Heri Dono

Zo gaat het werk Proklamasi (2007) over de onafhankelijkheidsverklaring van Nederland in 1945 en het twijfelachtige gevolg daarvan voor de inwoners van het jonge Indonesië. Na de Japanners en de Nederlanders was het nu de Indonesische elite die de macht in handen nam, waardoor democratie nog steeds niet binnen handbereik kwam.

Maar ook de meer recente geschiedenis komt aan bod, zoals bij het transformerende werk Flying Angels, waarvan hij in 1996 de eerste versie maakte, onder het Suharto-regime. In 1998, tijdens de Reformasi na de dood van Suharto, liet hij de engelen, die in een net gevangen waren, vrij. Maar in 2001 bleek de nieuwe vrijheid zo oppervlakkig dat Dono ze weer in een cocon plaatste, van waaruit ze de wereld aanschouwen.

Moet je bij het bekijken van deze werken een tijdsbalk bij de hand houden? Of kun je volstaan met de beelden zelf, aangevuld met de summiere info van de bijschriften, wil je de werken kunnen vatten? Dit is in geen geval l'art pour l'art, maar duidelijk kunst met een boodschap.

Behalve de gezamenlijke Nederlands-Indonesische (post)koloniale geschiedenis becommentarieert Heri Dono ook het functioneren van de museumwereld, bijvoorbeeld met Museum of Ethnography (2001). Dit werk legt een gevoelig onderwerp bloot, namelijk het eenrichtingsperspectief van westerse etnografische musea, die van oudsher alleen de culturen van de exotische ander tonen. Dono's museum bestaat uit tien aluminium kijkdozen, elk voorzien van taferelen waarin cliché's uit de hele wereld figureren, van Carlsberg-bier, Charlie Chaplin en Superman tot wajangpoppen en apen in de jungle.

Deze kunstenaar is in het bezit van een uitgebreid internationaal cv. Waarom deze solo in het Tropenmuseum plaatsheeft, en waarom aan Dono's kunst en die van vele anderen toch nog steeds een etnisch label hangt, is het onderwerp van een openbaar debat op 13 december 2009.

De Dono Code is nog te zien tot en met 28 februari 2010 in het Tropenmuseum in Amsterdam.